“Kendini Bil”
Apollon Tapınağı kapısı girişinde ki yazı
Yaşamsal başarı ve mutluluk için; ötekilerle bağ kurmanın ve dolayısı ile ilişkide olmanın kaçınılmaz olduğuna daha önce değinmiştik. O halde ilişki kurabilme becerisine sahip olmak gerekiyor. İlişki becerisinin iki önemli boyutu var. Ötekiler ile ve kendimiz ile ilişki kurabilme başarısı. Diğer herkes ve her şey ile ilişki kurabilmenin yolu önce kendimiz ile sağlıklı bir ilişki kurabilmekten geçer. Hayata gözlerimizi açtıktan sonra kulağımıza fısıldanan bir isim ile ben olma yolculuğuna adım atmış oluruz. Ancak yaşama adım attığımız ilk anda beni yapılandıran, içine doğduğumuz biz yapısı(aile, yakınlar, bakıcılar, yakın çevre)içinde şekillenir. Bu dönem bütün yaşamımız boyunca, ben yolculuğumuzda kendi benimizi oluşturma sorumluluğunu ele almadığımız ve zaman içinde kendi öz benliğimizi inşa etmediğimiz sürece etkili olacaktır. Yetişkinliğe adım atarken beni oluşturma ergenlik dönemiyle zirve yapar. Bu dönemden itibaren içine doğduğumuz bizden bene sağlıklı bir geçiş ileriki yaşamımızda ben olabilmenin temellerini atar büyük ölçüde. Kendimiz ile olan ilişki de nelerin farkındayız, neleri göz ardı ediyoruz. Kendimize bakış açımız olumlu olumsuz mu, güçlü ve zayıf yanlarımızın farkındamıyız. Beni mutlu ya da mutsuz eden şeyler ne. Değerlerim, kırmızı çizgilerim neler?
Ben kimim, ne istiyorum, nereye gitmek, varmak istiyorum; güçlü ve zayıf yönlerim neler sorularını hayatımızın her döneminde, sormalıyız kendi benimize. Ailede; eş, sevgili, partner, arkadaş seçiminde, eğitim ve kariyer hayatımızda, yani hayatımızın her boyutunda… Bütün bunların yolu önce ben olabilmekten geçmektedir. ( Burada bahsedilen elbette ki sadece ben değil, önce bendir. Ego, ya da narsistik bir durumu savunmak, vurgulamak değildir.) Sağlıklı, dengeli, bütün, ne istediğini bilen ben, bizin bir parçası olabilir. Aksi takdirde ilişki kurma isteğinde, elmanın öteki yarısını aramak gibi bir gaflete düşülür. Oysaki tam, bütün, olgun bir ben öteki ile sağlıklı ilişkiler kurabilir. İki yarım, bir ilişkide tam olamaz. Yarım hissetmenin başka bir boyutu olan çoklu kişilikte de sağlıklı ilişkiler kurmak oldukça zordur. Genelde çoğu insan içinde en az dört benlik algısı taşır. Gerçekte olduğu ben, olduğunu sandığı ben, olmak istediği ben ve yansıttığı ben. Böyle bir bireyin ilişkide olduğu insanın da dört benlik algısını olduğunu düşünecek olursak; ilişkide açık yada gizli toplam sekiz benlik olur. Yani sekiz kişilik bir ilişki… Bu da bütün çatışma ve kaosların temeli… O halde ilişkimize gerçek beni yansıtmadığımızda, bütün olamadığımızda hangi benlik hangi benliği çekecek. Yani rengimiz belli olacak ki hangi renkle ilişkide var olabileceğimizi bilelim. Sağlıklı ilişkilerde sanılanın aksine zıt kutuplar değil, çoğunlukla benzer, paralel bakış açılara sahip benlikler çekim yaratır. Zıt kutuplardan kast edilen daha çok eril ve dişil özelliklere olan vurgudur. O halde ne kadar öz benlik, bütünlük o kadar sağlıklı, sürekli bir yakın ilişki… Önce kendini tanı, kendini sev, kendinle barışık ol, yaşam doyumunu sağlayacak olan şeylerin farkında ol… Bunları kendinle başaramadığında diğeri ile başarman oldukça zor. Kendisini sevmeyen birinin ötekine seni seviyorum demesi pek inandırıcı gelmez. Afrika da bir söz var; “kendi çıplak olan sana bir gömlek veriyorsa dikkatli ol” Yani kısaca önce kendini sev ve kendini bil…
Bunun için gerekli olan ve ilerde her bir yazımız için konu olacak yetkinlikler;
Özgüven, özsaygı, öz benlik, öz kabul, duygularının farkında olmak, kendini doğru değerlendirmek, başarı odaklılık, değerlere bağlılık, inisiyatif kullanmak, kendine hakim olmak, iyimserlik, değişime uyum, yenilikçilik vs… Aslında yukarıda saydıklarımız yaşamsal başarımızda önemli bir yer tutan EQ (Duygusal Zeka) bileşenleridir. Ben ve biz olabilme de, ilişki kurabilme becerisinde ki yeri çok büyüktür. Zaman zaman bütün yazılarda direk veya dolaylı olarak EQ ya değinmeden de edemeyeceğim.
David Deida’nın güzel sözü ile bitirelim. “Sevgi, sizin kendi benliğiniz ve birlikte olduklarınızla olan bütünleşmenizdir.”
Aziz Serçe
Eğitimci & Koç
